ทดลองทำวงจรป้องกันแรงดันไฟฟ้าเกิน (Overvoltage) หรือ crowbar circuit

วิทยุรับส่งของเราค่อนข้างมีราคาแพง และส่วนใหญ่แหล่งจ่ายไฟมักจะไม่มีวงจรป้องกันแรงดันเกิน สำหรับแหล่งจ่ายไฟของผมถ้าเกิดทรานซิสเตอร์ภายในลัดวงจรก็จะมีไฟ 27 โวลต์ วิ่งเข้าสูวิทยุตรง ๆ เลย ซึ่งแน่นอนว่าวิทยุจะพังในพริบตา

 

หลักการทำงานของวงจร  

สภาวะปกติ: 

วงจรจะปล่อยให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านไปยัง Output ได้ตามปกติ โดยซีเนอร์ไดโอด (1N5349B) จะทำหน้าที่เหมือนกำแพงกั้นไว้ ไม่ยอมให้กระแสไหลผ่านไปยังขา Gate ของ SCR มันเลยยังไม่นำกระแส

เมื่อเกิดแรงดันเกิน: 

หากแรงดัน Input สูงเกินค่าที่กำหนด Zener Diode มันจะเริ่มนำกระแส ส่งผลให้กระแสไฟฟ้าไหลไปกระตุ้นขา Gate ของ SCR  และ SCR จะนำกระแสทันที เป็นเหมือนสวิตช์ ON ทำหน้าที่ ลัดวงจร เส้นทางไฟบวกให้ลงกราวด์โดยตรง   

การตัดไฟถาวร: 

เมื่อเกิดการลัดวงจร กระแสที่ไหลจากแหล่งจ่ายจะพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้ ฟิวส์ (FUSE) ที่ต้นทางขาดทันที ส่งผลให้ไม่มีไฟฟ้าส่งต่อไปยัง Output อีกเลย

ในการทดลองผมเลือกใช้ SCR ตัวใหญ่เบอร์ 40TPS12A เนื่องจากมีของอยู่แล้ว และเห็นว่ามันทนกระแสได้สูง สำหรับ SCR ขอให้เลือกดี ๆ หน่อยนะครับ มีของเลียนแบบมาก ซีเนอร์ไดโอดใช้ค่าแรงดัน 12 โวลต์ 5 วัตต์ วงจรนี้จะทำงานที่แรงดันประมาณ 14.8-15 โวลต์ ถ้าต้องการเปลี่ยนแรงดันในการทำงาน สามารถเปลี่ยนค่าซีเนอร์ไดโอดได้

 

 

SCR ติดตั้งแผ่นระบายความร้อนไม่ต้องใหญ่มากก็ได้ มันทำงานแค่ช่วงสั้น ๆ ไม่ได้ร้อนมาก สายไฟใช้เบอร์ 12 AWG ซึ่งพอเหมาะกับวิทยุรับส่งของเรา 

 

 

 

เปลี่ยน Filter Capacitor ให้ Power Supply Diamond GS-3000S

 

 

Power Supply Diamond GS-3000S ตัวนี้ใช้มานานมาก และมันไม่เคยมีปัญหา แต่ตอนนี้รู้สึกเสียงพัดลมจะดังมากไปหน่อย เลยต้องหามาเปลี่ยน พอแกะดูพัดลม เห็น Filter Capacitor ซึ่งเก่ามากข้างตัวบอกว่าผลิตเมื่อ ปี 1994 ซึ่งผ่านมาถึง 32 ปีแล้ว 

 

Capacitor ตัวเก่าที่ถอดออกมา ค่า 3300uF 35V ยีห้อ Marcon  เป็นของดีจากญี่ปุ่นเลย ข้างตัวเขียนว่า 9410 แสดงว่า

 เลข 2 ตัวแรก (94): มักจะหมายถึง ปีที่ผลิต ในกรณีนี้คือปี ค.ศ. 1994 

เลข 2 ตัวหลัง (10): มักจะหมายถึง สัปดาห์ที่ผลิต ในปีนั้น (คือสัปดาห์ที่ 10 ของปี 1994)

ผมเลยตัดสินใจสั่งตัวใหม่มาเลือกใช้ยีห้อ Nichicon แต่ยีห้อนี้มีมีของปลอมมาก เลยตัดสินใจสั่งจาก Mouser เสียเลย ราคาอาจจะแพงแต่ก็มั่นใจ

 Nichicon ผลิตเมื่อปี 2025 สัปดาห์ที่ 38 เลือกใช้แบบ HE ซึ่งเป็นคาปาซิเตอร์สำหรับ Power Supply มีค่า ความต้านทานไฟฟ้ากระแสสลับ (ESR): ต่ำเพียง 0.014 Ω (หรือ 14 mΩ)

 

 

 

ของเดิมพัดลม 24 โวลต์ ของ Nidec ขนาด 80*80*25 mm

 

สั่งซื้อพัดลมมา 2 ตัวเพื่อมาเปรียบเทียบกัน ทดลองต่อไฟฟังเสียงพัดลมพบว่า ยีห้อ SUNON เงียบกว่า และกินกระแสไฟน้อยกว่ามาก ผมเลยเลือกใช้ SUNON (ตัว Nidec ที่ได้มาน่าจะเป็นของเลียนแบบ)

 

 

ติดตั้งพัดลมเสร็จเรียบร้อย ใหน ๆ ก็ถอดฝาเครื่องออกมาแล้ว ก็ทำปัดฝุ่นทำความสะอาด และย้ำจุดบัดกรีเก่า ๆ เสียด้วยเลย

ภายใน Fluke 15B+ Digital Multimeter

ใบประกาศพนักงานวิทยุสมัครเล่น

ใบประกาศพนักงานวิทยุสมัครเล่นได้รับเรียบร้อยแล้วครับ

 

 

อธิบาย วงจรเรโซแนนซ์แบบง่าย

 วงจร LC เรโซแนนซ์ สร้างได้จากการนำ ขดลวด (หรือใช้ตัวย่อว่า L) และ คาปาซิเตอร์ (ใช้ตัวย่อว่า C) มาต่อร่วมกัน สามารถต่อได้ทั้งแบบขนานและอนุกรม

ข้อสอบพนักงานวิทยุสมัครเล่นขั้นสูง :: velocity factor ในสายนำสัญญาณหมายถึงอะไร

E9F01
What is the velocity factor of a transmission line?
 
A. The ratio of the characteristic impedance of the line to the terminating impedance 
B. The index of shielding for coaxial cable 
C. The velocity of the wave in the transmission line multiplied by the velocity of light in a vacuum 
D. The velocity of the wave in the transmission line divided by the velocity of light in a vacuum



แปลเป็นไทยให้อ่านเข้าใจง่ายว่า
velocity factor ในสายนำสัญญาณหมายถึงอะไร
คำตอบคือ ข้อ D 

เป็นค่าที่ได้จากการนำค่าความเร็วที่คลื่นเดินทางในสายนำสัญญาณหารด้วยความเร็วของแสงในสุญญากาศ

* velocity factor อาจจะเรียกอย่างย่อว่า VF
 

---

ข้อสอบพนักงานวิทยุสมัครเล่นขั้นสูง :: ข้อใดต่อไปนี้อธิบายถึงสายอากาศ rhombic แบบ unterminated

E9C04
Which of the following describes a basic unterminated rhombic antenna?

A. Unidirectional; four-sides, each side one quarter-wavelength long; terminated in a resistance equal to its characteristic impedance

B. Bidirectional; four-sides, each side one or more wavelengths long; open at the end opposite the transmission line connection

C. Four-sides; an LC network at each corner except for the transmission connection;
 
D. Four-sides, each of a different physical length

(รูปสายอากาศ สายอากาศ rhombic แบบ unterminated จากหนังสือข้อสอบของ ARRL)

ข้อสอบพนักงานวิทยุสมัครเล่นขั้นสูง :: อัตราการขยายของสายอากาศเมื่อเทียบกับไดโพล

E9A13
How much gain does an antenna have compared to a 1⁄2-wavelength dipole when it has 6 dB gain over an isotropic antenna?
A. 3.85 dB
B. 6.0 dB
C. 8.15 dB
D. 2.79 dB

แปลเป็นไทยให้อ่านเข้าใจง่ายว่า

สายอากาศมีอัตราขยาย 6 dB เมื่อเทียบกับสายอากาศแบบไอโซโทรปิค สายอากาศต้นนี้จะมีอัตราขยายเท่าไรถ้าเทียบกับสายอากาศแบบไดโพล 1/2 ความยาวคลื่น

หนังสือ ถาม - ตอบ ข้อสอบวิทยุสมัครเล่น (ขั้นต้น)

ขนาด A5 เนื้อหา 95 หน้า เนื่องจากพิมพ์จำนวนน้อย ต้นทุนค่อนข้างสูง เลยตั้งราคาขายที่ 170 บาท + ค่าส่งแบบลงทะเบียน 30 บาท

ตัวอย่างเนื้องหา https://drive.google.com/file/d/0BxgJ9QX1BWUycUIwNnBUcjd6a3c/view

สั่งซื้อแบบออนไลน์คลิกที่นี่  

รางวัล WAPC Contest 2015

http://www.mulandxc.org/

ทดลองสร้างสายอากาศ J pole สำหรับเครื่งส่งวิทยุ FM

ทดลองสร้างสายอากาศ J pole สำหรับเครื่งส่งวิทยุ FM โดยใช้เศษวัสดุที่มี

ผมได้เลือกใช้สูตรคำนวนจากเว็บ http://m0ukd.com/calculators/slim-jim-and-j-pole-calculator/

ตั้งความถี่ไว้กลาง ๆ คือ 100 MHz ความยาวของตัวเสาประมาณ 2.16 เมตร

 ผลการทดลองพบว่าใช้ได้ดีกว่าสายอากาศ 1/4 Lambda พอสมควร

ทำต้นแบบเครื่องส่งวิทยุ FM ระยะใกล้ใช้ IC BA1404

ได้รับมอบหมายให้ทำเครื่องส่ง FM ระยะใกล้สำหรับการทดลองของนักศึกษา 
ผมเลยจำเป็นต้องทำต้นแบบขึ้นมาก่อน ได้ผลงานออกมาตามรูป ผลการใช้งานเป็นที่น่าพอใจ เสียงชัดเจนดีมาก
คู่มือการประกอบ

ดัดแปลงเครื่องรับ 21 MHz ให้รับ 14 MHz

จากบทความก่อนหน้า (http://hs8jyx.blogspot.com/2014/06/21-mhz-18-mhz.html) เราเคยดัดแปลงเครื่องรับ 21 MHz ให้รับ 18 MHz ไปแล้ว วันนี้มาดัดแปลงให้รับ 14 MHz กันบ้าง

 ดาวน์โหลดเนื้อหาการประกอบเครื่องรับ 21 MHz 

(หลังจากประกอบเสร็จทดลองรับสัญญาณจาก YB0JS)

ความถี่ VFO เราจะใช้ค่าเดิมคือ 6 MHz ฉนั้นเราต้องเปลี่ยนความถี่ IF จากที่เคยใช้ 15 MHz สำหรับรับ 21 MHz ก็เปลี่ยนมาเป็น 8 MHz สำหรับ 14 MHz โดยคิดแบบง่าย ๆ จาก  6+8 = 14MHz

 เปลี่ยน Crystal filter เป็น 8 MHz และ C เป็น 10pF (ค่า C อาจจะเปลี่ยนแปลงได้ แล้วแต่คุณสมบัตรของ Crystal)

หม้อแปลง IF MHz เดิมใช้ C 22pF สำหรับเครื่องรับ 21 MHzให้เปลี่ยนเป็น 68pF สำหรับเครื่องรับ 14 MHz
Crystal ในวงจร BFO ก็เปลี่ยนเป็น 8 MHz ด้วย

เนื่องจากแบนด์ 14 MHz มีความกว้างของแบนด์ถึง 350 KHz ขดลวด L1 เราจึงต้องแบ่งเป็น 2 ช่วง เพื่อให้สะดวกต่อการจูนความถี่ 

พัน 27 รอบถ้าต้องการรับ ระบบ CW -digital
พัน 26 รอบถ้าต้องการรับระบบ SSB

C38 ค่า 20 pF อาจจะเปลี่ยนเป็น 30 pF เพื่อให้สามารถจูนความถี่ได้กว้างขึ้น หรือจะคงค่าเดิมไว้ก็ได้

สุดท้ายวงจร 14 MHz bandpass filter เปลี่ยนแปลงค่าอะไหล่ตามรูป เมื่อเปลี่ยนเสร็จต่อสายอากาศปรับจูน Trimmer Capacitor จนรับสัญญาณได้แรงที่สุดแค่นี้ก็สามารถรับสัญญาณ 14 MHz ได้ดีไม่แพ้เวอร์ชั่น 21 MHz เลยครับ

รูปแสดงอุปกรณ์ที่ต้องเปลี่ยนแปลง
 

ชุดคิทเครื่องรับ 7MHz สำหรับเอาไปประกอบเอง

ชุดคิทเครื่องรับวิทยุ 7 MHz สำหรับนำไปฝึกประกอบ (ไม่มีกล่อง และลำโพง)
สนใจติดต่อทางไลน์ hs8jyx

คู่มือ รายละเอียดวงจรคลิก

สายอากาศ 7 MHz จากหลังคา Metal sheet

เนื่องจากที่บ้านไม่มีที่ให้ขึงสายอากาศยาว ๆ แต่บังเอิญหลังบ้านมีหลังคาแบบ Metal sheet เลยทดลองนำเอามาเป็นสายอากาศ

ในรูปผมได้ใช้บาลัน 1:1 (เป็นของเก่าที่มีอยู่แล้ว) ปลายสายด้าน หนึ่งต่อกับโครงหลังคา อีกปลายต่อกับสายไฟยาวประมาณ 2-3 เมตร

 

Variable Capacitor ตัวเหล็กรุ่นยอดนิยม

ชุดเล็กวัดได้ 0-95 pF โดยประมาณ

ชุดใหญ่วัดได้ 0-286 pF โดยประมาณ

โปรแกรม Mmvari การ Export file ADI (ADIF) ตัวอย่างมาโคร

โปรแกรม Mmvari เป็นโปรแกรม Multi-mode ที่นักวิทยุสมัครเล่นใช้กันเป็นประจำ อย่างน้อย ๆ ก็จะใช้เล่น mode  RTTY และ  PSK วันนี้ผมจะมาพูดถึงการลง log และการ export ไฟล์ log ออกมา

หน้าตาของโปรแกรม

Airlink Express โปรแกรมฟรีที่น่าสนใจสำหรับระบบ PSK และ RTTY

Airlink Express เป็นโปรแกรมฟรีรุ่นใหม่ที่น่าสนใจสำหรับระบบ PSK และ RTTY มีการ update อยู่เรื่อย ๆ การใช้งานก็ไม่ยุ่งยาก สามารถ Download ได้ที่ http://www.airlinkexpress.org/

ชุดคิทเครื่องรับ 7 MHz CW SSB

เครื่องรับวิทยุแบบ DC ซึ่งย่อมาจาก Direct Conversion เป็นเครื่องรับที่ไม่มีความถี่ IF จะแปลงสัญญาณที่รับได้ออกมาเป็นสัญญาณเสียงโดยตรง ต่างกับเครื่องรับแบบ Superheterodyne ซึ่งเราคุ้นเคยที่แปลงความถี่ที่รับเข้ามาเป็นความถี่ IF ก่อนแล้วจึงค่อยแปลงเป็นความถี่เสียง 

ถึงแม้ว่าระบบนี้จะง่ายกว่าแต่การรับสัญญาณไม่ได้ด้อยกว่าเลยสามารถรับสัญญาณใน Mode SSB และ CW ได้ วงจรชุดนี้จึงเหมาะกับนักวิทยุสมัครเล่นและนักฟังวิทยุคลื่นสั้น (SWL - ShortWave Listening) ที่ชื่นชอบการทดลอง

ชุดคิทนี้เป็นวงจรเดิมจาก http://hs8jyx.blogspot.com/2013/08/ssbcw-7-mhz-fine-tune.html แต่ปรับปรุงแผ่น PCB ใหม่ให้มีขนาดเล็กลง

** ต้องการชุดคิท (ราคา 550 บาท รวมค่าส่งแล้ว) กรุณาติดต่อทาง Line**  หรือ http://hs8jyx.com/html/radio-kits.html

Download รูปการวางอุปกรณ์ ลายวงจร และ PCB https://drive.google.com/file/d/0BxgJ9QX1BWUyMEp1SmVJSnF2bDg/view?usp=sharing

ปรับแต่งขดลวด L1 จนวัดความถี่ได้ในช่วงที่เราต้องการ

- ถ้าความถี่ต่ำกว่าที่ต้องการแสดงว่าขดลวด L1 มีค่ามากไป ให้ถ่างออก

-  ถ้าความถี่สูงกว่าที่ต้องการแสดงว่าขดลวด L1 มีค่าน้อยไป ให้บืบให้แน่นขึ้น

การวัดความถี่ VFO อย่าเพิ่งวัดหลังจากบัดกรีขา L1 ใหม่ ๆ ต้องรอให้ L1 เย็นตัวลงก่อนไม่เช่นนั้นความถี่ที่วัดได้จะไม่ถูกต้อง 

การปรับแต่ง Trimmer Capacitor

- ไขควงพลาสติก อาจจะใช้วัสดุพลาสติก(หรืออะไรก็ได้ที่ไม่ใช่โลหะ) มาดัดแปลงให้เป็นไขควง

ความถี่ 7 MHz เหมาะกับการใช้งานในเวลากลางคืน ส่วนเวลากลางวันจะรับสัญญาณได้น้อยหรือมีแต่เสียงซู่ซ่าถ้าใช้สายอากาศที่ไม่ดีพอ 

ข้อควรคำนึงอีกอย่างคือ ควรหลีกเลี่ยงการรับในบริเวณที่มีเครื่องใช้ไฟฟ้าอย่างเช่น ทีวี คอมพิวเตอร์ เพราะเครื่องใช้ไฟฟ้า เหล่านี้มีสัญญาณรบกวน อาจจะทำให้เรารับสัญญาณไม่ได้ 

รวมไปถึงแหล่งพลังงานควรใช้ไฟ 12 โวลต์จากแบตเตอรี่ถ้าใช้ Adapter ราคาถูกจะมีเสียงฮัมรบกวนการรับสัญญาณ